Przetrwanie. Biwak na łonie przyrody

2016-01-10
Przetrwanie. Biwak na łonie przyrody

Przychodzi taki moment, w którym stajemy twarzą w twarz z surową i bezwzględną przyrodą. Sami. Bez wsparcia i czasem bez niezbędnego w takim przypadku wyposażenia. Dużo nie trzeba, wbrew pozorom: minięcie strefy zrzutu podczas skoku ze spadochronem, wyjątkowo silny prąd podczas lądowania z morza, awaria pojazdu w samym środku niczego albo zwyczajny, głupi dowcip kolegów, którzy wywiozą was którejś nocy z obozu i porzucą w lesie.
Taki rozwój wypadków należałoby przewidzieć już w trakcie kompletowania sprzętu. Pamiętacie scenę z ?Helikoptera w ogniu?, kiedy Hoot pakuje noktowizor? Specjalista Grimes podgląda doświadczonego operatora, ale Twombly powstrzymuje go, mówiąc: ?tego nie będziesz potrzebował, nie będziemy tam wystarczająco długość. Ta scena powinna zapaść Wam w pamięć tak samo jak mnie i powracać za każdym razem, kiedy pakujecie plecak.

O ile pewnych rzeczy nie sposób przewidzieć, tak jak i nie sposób przygotować się na każdą możliwą i niemożliwą ewentualność, pewne przedmioty należy wpisać na listę zawsze. Jeśli działamy w warunkach bojowych, priorytetem jest zabranie odpowiedniej broni i amunicji do niej, specjalistycznego sprzętu wojskowego i środków łączności. Ale poza tym planowanie ekwipunku wygląda podobnie, bowiem podstawowe przedmioty, od których zaczynamy, to:

  • Materiały opatrunkowe
  • Środki do oczyszczania wody
  • Leki, które zażywamy
  • Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne
  • Dokumenty (dowód tożsamości, ewentualne zezwolenia jeśli są wymagane w miejscu biwaku)
  • Mapa i kompas lub GPS
  • Zegarek analogowy

Uuu, a dlaczego analogowy? Dziś każdy z nas posiada telefon komórkowy, zatem takie pozycje jak budzik czy zegarek nie są obowiązkowe, jednak dobry wodoszczelny zegarek wskazówkowy na rękę pozwoli nam nie tylko zaoszczędzić energię baterii, ale i posłuży jako kompas. Wyznaczenie kierunku jest bardzo proste:

  • Na półkuli północnej ustawiamy tarczę zegarka poziomo, a małą wskazówkę kierujemy w stronę słońca. Połowa kąta pomiędzy tą wskazówką, a godziną 12 na tarczy wskaże nam kierunek północny (w godzinach 24:00 ? 12:00) lub południowy (w godzinach 12:00 ? 24:00).
  • Na półkuli południowej w kierunku słońca ustawiamy godziną 12 na tarczy, a pozostałe obliczenia są identyczne.

Planowanie, nawet jeśli musi być wykonane szybko, musi uwzględnić nie tylko specyfikę, ale i czas przebywania poza komfortowymi warunkami cywilizacji. Czas jest bardzo istotny dla priorytetów, jakimi posłużymy się przy pakowaniu. Możemy być oczywiście bardzo zapobiegawczy, jak wyżej przywołany starszy sierżant Norm ?Hoot? Hooten z Delty, pod warunkiem, że będziemy mieli możliwość transportu całego zabranego wyposażenia bez nadmiernego wydatku energetycznego. A jeśli głównym środkiem transportu będą nasze nogi, musimy iść na kompromis w przypadku każdej jednej rzeczy. Oczywiście nie jesteśmy zwolnieni z myślenia w momencie zameldowania się w dziczy, wprost przeciwnie. Ciężki ekwipunek możemy ciągnąć na zaimprowizowanych saniach zimą, a jeśli podłoże na to pozwala ? również w innych porach roku.

Pamiętać musimy jednak o pewnej przydatnej zasadzie. Spodziewany czas ?akcji? pozwala skupić się na trzech podstawowych obszarach.

  1. Opcja I ? Kilka godzin ? priorytetem będzie izolacja od niszczycielskiego oddziaływania warunków atmosferycznych. Możemy sobie spokojnie odpuścić polowanie i gotowanie, jeśli wpadniemy w tarapaty wieczorem, a po wschodzie słońca czeka nas stuprocentowy ratunek. Wtedy najważniejszą sprawą będzie zadbanie o to, by się zwyczajnie nie rozchorować ? nie zmarznąć, nie zapaść w hipotermię, nie umrzeć z wyziębienia. Jeśli jesteśmy w stanie określić również przewidywaną pogodę w obszarze przebywania ? to już 90% sukcesu. Pamiętamy o akcesoriach do rozpalania ognia, do budowy schroniska i uzdatniania wody oraz odpowiednie ubranie ? wodoodporne, ciepłe, wiatrochronne.
  2. Opcja II ? do 3 dni ? największą uwagę należy poświęcić zapewnieniu sobie schronienia i wody zdatnej do picia. Do skrajnego odwodnienia organizmu w klimacie umiarkowanym może dojść po około 3 dniach, a w terenie pustynnym ? po kilku godzinach. Wysiłek fizyczny znacznie skraca ten czas, z uwagi na wydatek energetyczny i zwiększoną potliwość. Dlatego niezbędnymi akcesoriami będą: bukłak z wodą, tabletki do jej uzdatniania i różnego rodzaju filtry do wody.
  3. Opcja III ? dłużej niż 3 dni ? oprócz dostarczenia wody musimy pomyśleć również o pożywieniu. Po kilku dniach bez jedzenia organizm przechodzi w tryb kataboliczny i po wykorzystaniu całej tkanki tłuszczowej zaczyna spalać mięśnie. Dlatego musimy koniecznie zadbać o powstrzymanie tego procesu, dostarczając świeże zapasy białka.

Spotkacie się też z praktycznym ujęciem najważniejszych kwestii, opierającym się na magicznej ?trójce?: możesz przeżyć 3 minuty bez powietrza, 3 godziny bez schronienia, 3 dni bez wody i 3 tygodnie bez pożywienia.

Listę niezbędnych rzeczy należy stworzyć już na etapie planowania ? po pierwsze, od razu możemy wpisać na nią sprzęt odpowiadający specyfice miejsca, no i jest wtedy jeszcze czas na dopisanie do niej czegoś, w przeciwieństwie do pakowania zaraz przed wyjściem. W takim wypadku na stówę czegoś zapomnimy. Listę przeglądamy ze dwa razy w międzyczasie sprawdzając, czy zawiera najistotniejsze elementy, a przy pakowaniu odhaczamy przedmioty, które już zostały zabezpieczone.

Co do reszty, należy pamiętać o kilku podstawowych kwestiach:

  • Wybudowanie schronienia
  • Ochrona przed zimnem i deszczem
  • Zapewnienie ognia
  • Przygotowanie posiłku

I tutaj możemy podzielić ludzkość na dwa rodzaje osób: tych, którzy wytworzą sobie większość przedmiotów i tych, którzy mają zawsze pod ręką gotowy gadżet. Tak czy inaczej, niezbędnymi przedmiotami będą:

  1. Dobry, wodoszczelny plecak
  2. Nóż myśliwski
  3. Scyzoryk lub multitool
  4. Toporek lub siekiera
  5. Krzesiwo / zapalniczka / zapałki (wodoodporne)
  6. Środek do odstraszania owadów
  7. Papier toaletowy

Oczywiście ta lista to tylko początek ? jeśli nie jesteśmy ekspertami survivalu, to proponuję nie zapomnieć o dopisaniu kilku artykułów pierwszej potrzeby:

A co zrobić, kiedy już jesteśmy na miejscu, z ekwipunkiem, jaki udało nam się zabrać? Rzecz pierwsza: budowa schronienia. W danych warunkach należy w miarę możliwości zadbać, by wejście do namiotu / szałasu znajdowało się od strony zawietrznej. Im dłużej zostajemy, tym solidniejsze schronienie jest nam potrzebne, ale w każdym przypadku należy zadbać o przygotowanie podłoża. Wyścielić gałązkami, użyć w miarę możliwości maty, karimaty, płaszcza, koca czy czegokolwiek innego, czym dysponujemy. W klimacie od umiarkowanego i dalej w stronę północy najważniejsza będzie izolacja termiczna od podłoża. Im dalej na południe, tym ważniejsze będzie uniesienie ?podłogi? ponad poziom gruntu, by uchronić się przed wizytą większości owadów i gadów. Większości.

Do budowy szałasu możemy użyć pnia zwalonego drzewa, opartego o inny pień, wznosząc na ich szkielecie konstrukcję ścian. Możemy budować proste wiaty albo naprawdę solidne szałasy. Ale idealnym rozwiązaniem jest posiadanie lekkiego, prostego w rozkładaniu namiotu, który idealnie odizoluje nas od fauny i flory, od czynników atmosferycznych i pozwoli na w miarę komfortowy i bezpieczny sen.

Zadbawszy o schronienie, musimy zaopatrzyć się w wodę. Oczywiście wędrując mamy szansę dokonać wyboru odpowiedniego miejsca na biwak, w pobliżu bieżącej wody ? rzeki, strumienia, pamiętając o tym, że w zależności od strefy klimatycznej, do tej samej rzeki podążać będą nocą i bladym świtem stada różnych zwierząt.
Jeżeli otoczenie nie zapewnia naturalnych cieków wodnych, należy zadbać o zebranie wszelkiej dostępnej pasywnie wody. Opady atmosferyczne ? deszcz i śnieg dostarczają wolnej od zanieczyszczeń mechanicznych wody, warto więc mieć ze sobą jakieś naczynia do jej zbierania i pod żadnym pozorem nie pozbywać się plastikowych butelek. Drzewa i inne rośliny, ostatecznie zwierzęta. Tak, krew zwierząt może być istotnym substytutem wody, choć ilość pasożytów w jakie może obfitować stawia ją na końcu naszej listy.
Niezależnie od odwagi, jaką możemy wykazać się w obliczu niebezpieczeństwa, bólu i cierpienia, to nie ma żadnego logicznego uzasadnienia picie wody prosto ze strumienia. Dziś możemy zaopatrzyć się w tanie i skuteczne środki do odkażania i uzdatniania wody oraz filtry mechaniczne, co w zupełności wystarczy do zapewnienia bezpieczeństwa. Prosty filtr możemy wykonać sami, przekładając zwęglone drewno i piasek warstwami materiału, pozwoli to na odfiltrowanie mułu, szlamu, resztek roślin i? zwierząt. Węgiel powinien wejść w reakcję z niektórymi zanieczyszczeniami chemicznymi, a tabletki do uzdatniania zrobią całą resztę. Lub gotowanie wody przez co najmniej 10 minut.

Pożywienie ? trzeci z podstawowych warunków przetrwania wymaga troszkę więcej zachodu. Zaczynamy od tego, co najprostsze ? rozglądamy się za owocami i jajami ptaków. Przy okazji zbieramy gałązki sosny lub świerku i opłukujemy wrzątkiem, by spłukać woskowy nalot. Igły rozcieramy pomiędzy kamieniami i doprowadzamy taki napar do wrzenia. Podobnie możemy zetrzeć korę brzozy albo zaparzyć owoce dzikiej róży.
Specjaliści od survivalu doradzają założenie pułapek na zwierzęta, czego ja tu robić chyba nie mogę, niemniej jednak muszę podkreślić, iż w sytuacji zagrożenia życia należy zrobić wszystko, by to życie zachować. Osobiście nie lubię zakładania wnyków, natomiast polecam wykonanie łuku oraz włóczni.

Komfort zabrania pełnego wyposażenia biwakowego powinien zaowocować poszerzeniem naszej listy o sprzęt kuchenny. Możemy też zaopatrzyć się po prostu w zapalniczkę żarową, ewentualnie benzynową albo... krzesiwo. No i koniecznie menażka, puszka do gotowania, cokolwiek, w czym pożywienie sobie ugotujemy i zjemy.
Możemy też zadbać o prowiant: wojskowe racje żywnościowe, suchy prowiant, żywność wysokoenergetyczna?

A jeśli bazować będziemy na tym, co podaruje nam lub może trafniej to ujmę ? pozwoli nam sobie wyrwać matka natura, warto poznać również przydatne w kuchni polowej rośliny. Jeśli nawet uda nam się złapać zwierzę, ptaka, gada, czy nawet rybę, to niekoniecznie będzie nam smakować po ugotowaniu. Zawsze spacerując po lesie czy łące postarajcie się wypatrzeć dary natury, które pozwolą nam na odrobinę luksusu nawet w najtrudniejszych chwilach. Dlaczego nie? Przetrwanie zależy najmocniej od jednego czynnika ? psychiki. O ile jesteśmy w stanie myśleć pozytywnie, kierować myśli ku bliskim, to z biegiem czasu, w miarę wychłodzenia, zmęczenia, rosnącego głodu, dyskomfortu i osamotnienia, będziemy coraz gorzej znosić trudy wędrówki czy obozowania. W takim momencie nic tak nie podnosi na duchu, jak ciepły, smaczny posiłek. Dlatego zachęcam ? potrenujcie w domu przygotowanie prostych sosów do mięsa na bazie leśnych owoców ? jagód, jeżyn, a nawet jarzębiny. Temat warto rozwinąć w innym artykule, dlatego niedługo zdradzę wam tajniki zielonej kuchni, z wykorzystaniem takich produktów jak grzyby, kwiaty, liście rzepaku, pokrzywy, krwawnika? i wielu innych.

Bystry obserwator wypatrzy wśród roślin te, które pozwolą nam przetrwać nie tylko głód, ale i przeziębienie lub infekcję. Proste rzeczy bywają skuteczne: znajdźcie pędy wikliny i jeden taki potnijcie na kawałeczki, pogotujcie przez 5-6 minut , a otrzymacie? doskonały naturalny odpowiednik aspiryny.
O właściwościach antyseptycznych babki, szałwii, rumianku czy pokrzywy chyba nie muszę wam opowiadać?

Przetrwanie czy zwykły biwak na trasie wędrówki, zasady postępowania są takie same. Różnice tkwią jedynie w ekwipunku i wymuszonej jego stanem pomysłowości. Niniejszy artykuł ledwie porusza najważniejsze w obcowaniu z przyrodą kwestie, dlatego będzie on zaczątkiem kolejnych tematów, kolejnych artykułów i mam nadzieję ? dyskusji.

Zachęcam po lekturze do próby stworzenia własnej listy wyposażenia, jaką zabralibyście na biwak. Może o czymś zapomniałem?

Autor: Arek


1 Luźny cytat z filmu ?Helikopter w ogniu? w reżyserii Ridley?a Scotta, scenariusz Ken Nolan, na podstawie książki ?Helikopter w ogniu? Marka Bowdena

Pokaż więcej wpisów z Styczeń 2016
Przeczytaj pozostałe artykuły
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij